Kentsel dönüşümü teşvik etmek için 6306 sayılı Kanun, dönüşüm kapsamındaki işlemlerde bazı vergi, harç ve ücretlerin alınmamasını öngörür. Bu istisnalar doğru uygulandığında hak sahipleri ve müteahhit için ciddi bir maliyet avantajı sağlar.
Hangi harç ve vergiler alınmaz?
Kanunun 7. maddesi ve uygulama yönetmeliği uyarınca, dönüşüm kapsamında yapılan işlem, sözleşme, devir ve tesciller için şu kalemler istisna kapsamındadır:
- Noter harçları
- Tapu ve kadastro harçları
- Belediyelerce alınan harçlar (örneğin ruhsat ve iskân harçları)
- Damga vergisi
- Veraset ve intikal vergisi
- Döner sermaye ücreti ve diğer ücretler
- Dönüşüm kapsamında kullandırılan kredilerde banka ve sigorta muameleleri vergisi (BSMV)
İstisna hangi işlemleri kapsar?
2018'de yapılan değişiklikle, mal sahibi ve müteahhidin taraf olduğu dönüşüm öncesi ve sonrası devir, tescil ve ilk satış işlemleri istisna kapsamına alındı. Kat karşılığı inşaat sözleşmelerinde damga vergisi ödenmemesi de bu kapsamdadır.
Önemli bir sınır: İstisna genellikle ilk devirler için geçerlidir. Dönüşüm projesinden alınan bir bağımsız bölüm daha sonra üçüncü bir kişiye satıldığında, bu ikinci satışta istisna uygulanmaz.
KDV avantajı
6306 sayılı Kanun KDV'yi doğrudan istisna etmez; ancak ilgili kararlarla dönüşüm projelerindeki konut teslimlerinde belirli şartlarla indirimli KDV oranı uygulanabilir. Oranın uygulanma koşulları (konutun net alanı ve projenin kapsamı gibi) projeye göre değiştiği için mali müşavirinizle teyit edilmelidir.
Harç alındıysa ne yapmalı?
Uygulamada bazı kurumların istisnaya rağmen harç tahsil ettiği görülebiliyor. Bu durumda:
- Ödemeye ilişkin belgeleri saklayın.
- Düzeltme başvurusunu ilgili vergi dairesine yapın.
- Başvuru reddedilirse yargı yolu değerlendirilebilir.
Vergi Usul Kanunu'ndaki zamanaşımı hükümleri nedeniyle iade taleplerinin ödeme tarihinden itibaren beş yıl içinde yapılması gerekir.
Müteahhit seçerken sorun
Sözleşme aşamasında müteahhidinize bu istisnaların nasıl uygulanacağını sorun. Deneyimli bir yüklenici, hangi işlemde hangi belgenin sunulacağını bilir ve gereksiz ödemelerin önüne geçer.