Yerinde ya da kentsel dönüşümün ilk ve en önemli adımı riskli yapı tespitidir. Bu adım tamamlanmadan bina 6306 sayılı Kanun kapsamına girmez; yani harç istisnaları, kampanya destekleri ve salt çoğunluk kuralı gibi imkânlar devreye girmez.
Riskli yapı tespiti nedir?
Riskli yapı tespiti, binanın deprem karşısındaki durumunun Bakanlıkça lisanslandırılmış bir kuruluş tarafından teknik olarak incelenmesi ve raporlanmasıdır. Rapor, ilgili idare tarafından incelenip uygun bulunduktan sonra resmiyet kazanır.
Önemli bir ayrım: Her mühendislik incelemesi ya da "bina sağlamlık testi", yapıya resmi riskli yapı statüsü kazandırmaz. Resmi süreç için mevzuattaki usule ve lisanslı kuruluş şartına uyulmalıdır.
Kimler başvurabilir?
Başvuru için oy birliği veya çoğunluk aranmaz. Bağımsız bölüm maliklerinden biri ya da kanuni temsilcisi tek başına başvurarak süreci başlatabilir. İdare de belirli durumlarda resen tespit yaptırabilir.
Başvuru adımları
- Lisanslı kuruluş seçimi: Kentsel Dönüşüm Başkanlığı'nın internet sitesinde yetkili kuruluşların güncel listesi yayımlanır. Kuruluşun lisanslı olduğunu mutlaka kontrol edin.
- Belgelerin hazırlanması: Genellikle tapu bilgileri, kimlik ve talep dilekçesi istenir. Kuruluşlar başvuruyu Bakanlığın elektronik sistemi üzerinden kaydeder.
- Yerinde inceleme: Kuruluş binada karot numunesi alır, donatı ve taşıyıcı sistem tespitleri yapar, zemin bilgilerini toplar.
- Rapor ve idare incelemesi: Hazırlanan rapor; İstanbul, Ankara ve İzmir'de ilçe belediyelerine, diğer illerde Bakanlık il müdürlüklerine iletilir. İdare raporu teknik ve usul yönünden inceler; eksik varsa düzeltme için iade eder.
- Tapuya şerh: Rapor uygun bulunursa tapu müdürlüğüne bildirilir ve taşınmaz kaydına riskli yapı belirtmesi işlenir.
Bildirim nasıl yapılır?
Riskli yapı tespitine ilişkin tutanak binaya asılır. Maliklere e-Devlet üzerinden bildirim yapılır ve tespit ilgili muhtarlıkta ilan edilir. Bu adımlar, itiraz sürelerinin başlangıcını belirlediği için önemlidir.
e-Devlet'te "Riskli Yapı Tespiti" hizmetinden binanızla ilgili mevcut işlemleri görebilirsiniz. Ancak e-Devlet, daha önce incelenmemiş bir binanın depreme dayanıklı olup olmadığını adres girerek söylemez.
Rapora itiraz
Malikler tebliğden itibaren on beş gün içinde riskli yapı tespitine itiraz edebilir. İtirazlar, üniversiteler ve meslek odalarından temsilcilerin de yer aldığı teknik heyetler tarafından incelenir. İtiraz sürecinde teknik gerekçe ve karşı rapor sunulması sonucu doğrudan etkiler; bu nedenle süreyi kaçırmamak ve teknik destek almak önemlidir.
Tespit masrafını kim öder?
Kural olarak tespit masrafı başvuran hak sahiplerine aittir. Ücret, binanın büyüklüğüne ve kuruluşa göre değiştiği için başvuru öncesinde birkaç lisanslı kuruluştan teklif almanızı öneririz.
Tespitten sonra ne olur?
Riskli yapı kararı kesinleştikten sonra malikler, yeni binanın yapımına ilişkin kararı hisseleri oranında salt çoğunlukla alır. Ardından tahliye, yıkım ve yeni binanın yapımı aşamalarına geçilir. Bu aşamaları yerinde dönüşüm sayfamızda adım adım anlatıyoruz.